Duurzaam drinkwater begint in de natuur
Hoe zorg je ervoor dat drinkwater ook in de toekomst beschikbaar blijft? Bij Stichting Water for Life houden we ons daar dagelijks mee bezig. Volgens Gijs van Nes, climate coordinator bij VEI, moeten we daarvoor anders naar water gaan kijken.
In zijn werk kijkt hij samen met andere experts van de drinkwaterbedrijven, naar hoe watersystemen wereldwijd beter bestand kunnen worden tegen klimaatverandering. Wat hij steeds vaker ziet, is dat techniek alleen niet genoeg is. Je kunt water eigenlijk niet los zien van de omgeving waarin het ontstaat. Door te investeren in gezonde bodems, bossen en stroomgebieden, bouw je vanzelf aan een sterker en duurzamer watersysteem. Dit is cruciaal voor de projecten van Water for Life. Samen met lokale waterbedrijven werken we aan oplossingen voor drinkwater en sanitatie. Maar het gaat niet alleen om leidingen en installaties. Het begint al veel eerder: bij het landschap waar het water vandaan komt.
Hoe natuur het drinkwater van Addis Abeba beschermt
Een goed voorbeeld daarvan zie je in Ethiopië. Rond Addis Abeba komt een deel van het drinkwater uit dammen. Maar het gebied dat die dammen voedt is kwetsbaar. Als het hard regent, spoelen grote hoeveelheden zand en aarde naar beneden. Daardoor slibben de dammen langzaam dicht en kunnen ze minder water opslaan. Samen met lokale gemeenschappen werken de drinkwaterbedrijven hier aan oplossingen die de natuur helpen herstellen. Er worden terrassen aangelegd en bomen en gewassen geplant. Daardoor zakt regenwater beter in de bodem en blijft de grond op zijn plek.
Volgens Gijs zie je het landschap daardoor stap voor stap veranderen. De bodem wordt stabieler, er stroomt minder sediment naar de dammen en het water blijft langer beschikbaar in het gebied.
En dat merk je niet alleen in de stad, maar ook daarbuiten. De drinkwatervoorziening van Addis Abeba wordt beschermd, terwijl boeren in de omgeving beter kunnen oogsten en minder kwetsbaar zijn voor droogte. Het laat goed zien hoe één aanpak tegelijk werkt voor water, natuur en mensen.
Zand als natuurlijke waterzuivering- en opslag
Wat bijzonder is: dit soort oplossingen zijn eigenlijk helemaal niet nieuw. In Nederland passen drinkwaterbedrijven dit principe al jarenlang toe. Denk bijvoorbeeld aan de duinen langs de kust of andere plekken met zand, waar water op een natuurlijke manier wordt gezuiverd en opgeslagen. Water stroomt daar langzaam door het zand en wordt onderweg vanzelf gefilterd. Dat maakt het systeem niet alleen duurzaam, maar ook veerkrachtig. Het kan beter omgaan met droge periodes of extreme regen.
Die kennis nemen Nederlandse drinkwaterbedrijven mee naar projecten van Water for Life. Samen met lokale partners vertalen we die ervaring naar oplossingen die passen bij de omgeving. Want elk gebied is anders, maar het principe blijft hetzelfde: als je de natuur versterkt, versterk je ook het watersysteem.
Meer biodiversiteit en meer water in Malawi
In Malawi zie je hoe belangrijk dat is. De Mulunguzi-dam is daar de belangrijkste bron van drinkwater voor de stad Zomba. Maar het gebied eromheen staat onder druk door ontbossing, bosbranden en erosie. Daardoor spoelt er steeds meer sediment de dam in en wordt de hoeveelheid beschikbaar water kleiner. Daarom werken we met het drinkwaterbedrijf en andere stakeholders aan natuurherstel. Denk aan het verwijderen van invasieve boomsoorten, het herstellen van bossen en graslanden en het beschermen van wetlands. Door die maatregelen blijft water beter in het landschap hangen en komt het schoner in de dam terecht. Wat daar mooi aan is, is dat het effect breder is dan alleen water. Door het landschap te herstellen, komt er ook meer ruimte voor planten en dieren. Volgens Gijs los je op die manier meerdere problemen tegelijk op: je verbetert de waterkwaliteit, vergroot de beschikbaarheid en versterkt tegelijk de biodiversiteit. Dit project is geen specifiek Water for Life-project, maar laat wel zien hoe de Nederlandse watersector via VEI investeert in kennis en expertise. Die kennis nemen de drinkwaterbedrijven vervolgens mee in hun inzet voor Water for Life-projecten elders in de wereld.
De toekomst van water ligt in hoe we het landschap behandelen
De manier waarop we naar water kijken verandert snel. De natuur steeds meer gezien als een essentieel onderdeel van het systeem. Waarom werken waterbedrijven, natuurorganisaties en andere experts steeds vaker samen. Iedereen brengt eigen kennis mee, en juist die combinatie maakt oplossingen sterker. Volgens Gijs zit daar ook de sleutel voor de toekomst. Door water en natuur samen te benaderen, ontstaan systemen die niet alleen vandaag werken, maar ook in de toekomst blijven functioneren. Zeker in een wereld waarin het klimaat steeds onvoorspelbaarder wordt.